czwartek, 06 sierpnia 2020 r.    Imieniny: Jakuba, Sławy, Wincentego | Forum | Multimedia | Poczta |
LOGO


Franciszek Stefan Sokół (ur. 25 grudnia 1890. Cyranka zm. 13 czerwca 1956, Kryni­ca-Zdrój) - podporucznik rezerwy, działacz polityczny, komisarz Rządu w Gdyni w latach 1933-1939.

obrazek
Urodzony w Cyrance koło Mielca w wielodzietnej rodzinie chłopskiej, syn Jana i An­ny. W mieleckim gimnazjum zdawał egzamin dojrzałości. W  1914 r. podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Działał w Polskich Drużynach Strzeleckich, gdzie ukończył kurs podchorążvch. Od 6 sierpnia 1914 do 5 marca 1918 r. w Legionach Polskich w 2 plutonie, 3 kompanii, VI baonu, 1 Pułku Piechoty Legionów, 1 Brygady.

Do 20 sierpnia 1915 w służbie liniowej, kiedy to ranny trafił do szpitala Fortecznego nr 9. 28 lipca 1916 został przydzielony do Stacji Zbornej Legionów w Piotrkowie. W 1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w okolicach Kutna.
Po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości aktywnie   uczestni­czył w tworzeniu polskiej administracji. W listopadzie 1918 r. został mianowany pod­referendarzem w Starostwie Powiatowym w Kutnie. Funkcję tę pełnił do końca 1926 r. Z dniem l czerwca 1923 został przyjęty w poczet oficerów rezerwy  i mianowany podporucznikiem w korpusie piechoty.

W 1925 r. został magistrem praw Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie. W tym też roku zawarł związek małżeński z ziemianką Ireną Żółtowską, z którą miał trzech synów: Mirosława, Tadeusza i Bogusława.

W 1927 r. został mianowany wicestarostą w Kutnie. Od listopada 1928 r. do grudnia 1931 r. był starostą w miejscowości Nadwórna (województwo stanisławowskie), gdzie umiał dobrze ułożyć sobie stosunki z miejscową ludnością w większości ukra­ińską. W latach l931-1933 wicewojewoda stanisławowski.
W wyniku zatargu z wojewodą został przeniesiony w styczniu 1933 r. do Departa­mentu Morskiego MSW w Warszawie, a następnie 10 lutego tegoż roku na stanowi­sko Komisarza Rządu w Gdyni. (Skupiające obowiązki prezydenta,  przewodniczącego rady miejskiej). Sam F. Sokół nazwał to "zsyłką"; "przysłano mnie tutaj, abym się w morzu utopił albo w Gdyni wykończył". Funkcję tę sprawował do 1 września 1939, zachowując prerogatywy do 12 września. Gdynia była trudna w administrowaniu cho­ciażby przez to, iż od samego początku zarysowała się dysproporcja między budową portu (prowadzoną i finansowaną przez państwo), a żywiołowo rozwijającym się mia­stem finansującym się zasadniczo we własnym zakresie. W okresie jego rządów Gdy­nia stała się nie tylko portem II Rzeczypospolitej, ale i jednym z kilku największych i o największej liczbie  mieszkańców miast w Polsce. W tym czasie Sokół uporządko­wał finanse miasta doprowadzając do zminimalizowania zadłużenia komunalnego, co pozwoliło na zintensyfikowanie inwestycji miejskich.

W efekcie przedstawiał Radzie Miejskiej  Gdyni, a później z żelazną konsekwencją realizował projekty powołania w mieście np. zawodowej straży pożarnej, zbudowania rzeźni miejskiej, hali targowej, Szpitala Miejskiego, Szpitala Zakaźnego i in. W Gdy­ni zaczęła funkcjonować sprawna komunikacja miejska. Uporządkowano zabudowę miasta, a zwłaszcza śródmieścia, opracowano perspektywiczny plan jego rozwoju. Znacząco rozbudowana została infrastruktura komunalna miasta. Do 1939 r. wybru­kowano i wyasfaltowano 90 km ulic, chodników i krawężników,  a zaprojektowano 400 km kolejnych. Sokół przyczynił się do uratowania przed likwidacją  Stoczni Gdyńskiej. We właściwy sposób potrafił łagodzić nastroje społeczne pośrednicząc, np. w chwili zaistnienia sytuacji strajkowej pomiędzy stronami konfliktu.

Należał m.in. do BBWR, LMiK, LOPP, Bractwa Kurkowego, Polskiego Związku
Zachodniego,Yacht Klubu Polski Oddz. Morskiego w Gdyni, Związku Legionistów Polskich, Towarzystwa Polsko-Jugosłowiańskiego.  Był też członkiem Kom. Honoro­wego Tygodnia Propagandowego Gdańskiej Macierzy Szkolnej, Rady  Nacz. Związ­ku Miast Polskich, Rady Instytutu Bałtyckiego, Koła Filistrów Korporacji Akademic­kiej w Gdyni i in.

W 1937 r. został wybrany do Komisji Regionalnego Planu Zabudowy Północnej czę­ści Województwa Pomorskiego.
Swoimi działaniami wspierał Wojsko Polskie przyczyniając się do wybudowania ko­szar w Redłowie dla 2 Morskiego Pułku Strzelców. Przyczynił się do  zorganizowania kwatermistrzostwa Lądowej Obrony Wybrzeża. l września 1939 Sokół otrzymał nominację na szefa administracji Obszaru Nadmorskiego i Komisarza Cywilnego przy Dowódcy Floty. Jego władza sięgała czterech powiatów: Morskiego, Kartuskiego, Kościerskiego i grodzkiego w Gdyni oraz zdobytego terytorium Wolnego Miasta Gdańska.

Gdy w trakcie umiejętnie prowadzonej obrony Wybrzeża, wobec przeważających sił
niemieckich, na rozkaz płk Stanisława Dąbka oddziały polskie 12 września  rozpoczę­ły wycofywać się z Gdyni na Kępę Oksywską wraz z wojskiem na Oksywie udał się również Sokół. Admirał Józef  Unrug powołał następnie komisarza jako ppor. rez. do służby czynnej i wezwał do swego sztabu na półwyspie, gdzie został przydzielony do sztabu kmdr. Stefana Frankowskiego. Wraz  z załogą helską został wzięty do niewoli. Przebywał w oflagu, najpierw XB w Nienburg nad Wezerą, później XVIII c Spittal nad Drawą. W marcu 1940 zo­stał przewieziony do siedziby Gestapo w Gdańsku oskarżony o działalność na szkodę III Rzeszy.

Głównymi zarzutami było to, że ze względu na bezpieczeństwo Gdyni na wypadek wojny, komisarz zmierzał m.in. do wykupienia na jej rzecz majątków na Kępie Oksywskiej, których właścicielami byli Niemcy oraz fakt podpisania na początku września 1939 pisma do przedsiębiorstwa Żegluga Polska w Gdyni z nakazem wyko­nania 500 drążków do osadzenia kos i bagnetów dla oddziałów Kosynierów Gdyń­skich. Po długotrwałym śledztwie został w 1941 r. osadzony w Stutthofie. Przeniesio­ny do Mauthausen doczekał tam wyzwolenia.

18 czerwca 1945 r. wrócił do kraju. Wkrótce został ściągnięty przez b. wicepremiera
Eugeniusza Kwiatkowskiego do Delegatury Rządu dla Spraw Wybrzeża w Gdańsku na stanowisko Szefa Działu Odbudowy Miast, później Działu Zagadnień Materiałów i Wyposażenia Technicznego. W ten sposób powrócił, aczkolwiek pośrednio, do swojej ukochanej Gdyni.

W 1947 r. uniknął losu E. Kwiatkowskiego i wydalenia z wybrzeża, ale został zmuszony do przeniesienia się do Warszawy. Od l października  1947 pełnił obowiązki dyrektora, a od 30 października 1948 dyrektora Biura Ekonomicznego w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. Jednocześnie był wicedyrektorem w Depar­tamencie Zatrudnienia. Z dniem 14 stycznia 1950 został "zdegradowany" do stanowi­ska Głównego Inspektora w Urzędzie Pełnomocnika Akcji Robót Rozbiórkowych.

Zmarł w Krynicy 13 czerwca 1956.
(2009-06-22) LPR


Ilość wyświetleń: 541329
Osób online: 2


LPR Pomorska Wszechnica Narodowa Komitet Obrony Polskiej Gospodarki Morskiej

Nr konta LPR:
Biuro Krajowe:
ul Żurawia 32/34, Warszawa
35 1160 2202 0000 0002 6319 0565


Aspekt Polski

Młodzież Wszechpolska

 

   Copyright © 2009 by MG & Maniuś
Pomorskie